Problemen bij kromsnavels
PROBLEMEN BIJ KROMSNAVELS.
90 % van alle problemen die ik als dierenarts heb gezien vallen binnen 3 groepen:
- Besmettelijke ziekten
- Gedragsproblemen
- Verkeerde voeding
Besmettelijke ziekten:
Er komen zeer veel gevaarlijke virussen, bacteriën, schimmels en parasieten voor bij kromsnavels, maar dit zijn de 4 belangrijkste:
- PBFD, Psittacine Beak and Feather Disease, bek en verenrot
- Polyoma, Budgeriar fledgling disease
- Chlamydia, papagaaienziekte, psittacose
- Kliermaagdilatatie syndroom, PDD, Macaw wasting disease
PBFD:
PBFD wordt veroorzaakt door een circovirus, het kwam oorspronkelijk voor bij kaketoes, maar vrijwel elke kromsnavel kan besmet worden. Andere vogels kunnen het in principe niet krijgen. Het wordt vooral verspreid door verenpoeder, maar ook door ontlasting en kuikens kunnen al in het ei besmet worden.
Er zijn veel verschillende symptomen en die hangen af van de soort en de leeftijd van de papegaai. Het klassieke beeld is een kale kaketoe (ook op zijn kop) met een glimmende zwarte snavel. Maar b.v. een jonge roodstaart zal dit niet krijgen, maar binnen korte tijd dood gaan. Vaak zijn er afwijkingen aan de veren te zien als de vogel al ziek is.
De ziekte is te vergelijken met AIDS, het heeft een variabele incubatie tijd, en besmette diere hoeven pas na jaren ziek te worden, ze kunnen dan alleen al wel jaren andere vogels besmetten.
Verder tast het de afweer van de vogels aan en de dieren gaan vaak dood aan secundaire infecties die normaal geen probleem zouden zijn, ook dit gebeurd bij AIDS.
UITEINDELIJK GAAN ALLE BESMETTE VOGELS DOOD !
PBFD is niet te behandelen, besmette vogels moeten of ingeslapen worden of ergens geplaatst worden waar ze geen andere vogels kunnen besmetten. Er bestaan wel goede testen voor PBFD en het is verstandig om alle nieuwe vogels hierop te laten testen. Sowieso moeten alle nieuwe vogels eerst enkele maanden in quarantaine, iets wat vrijwel geen enkele liefhebber doet.
Indien een volwassen vogel positief test, maar niet ziek is, is het handig om de test na een maand te herhalen. In uitzonderingsgevallen kan een vogel de infectie in het beginstadium nog aan en kan de volgende test negatief zijn.
POLYOMA:
Dit virus komt vooral voor bij grasparkieten, maar het kan bij alle papegaaien voorkomen. Dit virus kan ook afwijkende veren geven en dus op PBFD lijken. Wat vooral opvalt is dat jonge vogels snel dood gaan, incoordinatie vertonen en een verhoogde bloedingneiging hebben. Sommige vogels genezen van deze ziekten, maar kunnen dan levenslange drager worden en andere vogels blijven besmetten. Hoe ze andere vogels precies besmetten is nog niet helemaal duidelijk.
Ook voor dit virus zijn testen ontwikkeld.
CHLAMYDIA (PAPEGAAIENZIEKTE):
Dit is een soort bacterie die vooral voorkomt bij Australische parkieten. De klachten bij papegaaien zijn heldere neus- en ooguitvloeiing, niezen. Ze kunnen ook algemeen ziek worden en zelfs dood gaan. Sommige dragers mankeren niets, maar kunnen het wel doorgeven. De incubatie tijd is minimaal 42 dagen. Voor chlamydia bestaan testen, er moet een swab genomen worden van een oog of de cloaca.
MENSEN KUNNEN HEEL ERG ZIEK WORDEN!!
Er ontstaan vaak griepklachten die niet overgaan. Ga bij twijfel naar de huisarts en zeg duidelijk dat u vogels heeft. Een antibioticakuur is nodig om er vanaf te komen.
KLIERMAAG DILATATIE SYNDROOM:
Dit is waarschijnlijk een virus, maar het is nog niet aangetoond. Het wordt vooral bij ara’s gezien, maar het kan bij meerdere soorten voorkomen. Er is niet op te testen en dat is dus een groot probleem. Het virus tast de zenuweinden aan en dat geeft 2 belangrijke klachten:
- De kliermaag werkt niet goed meer en de vertering gaat slecht. Vaak poepen deze vogels hele zaden uit. Ze vermageren ook erg terwijl ze goed eten.
- Ataxie: incoordinatie of spiertrillingen.
Deze ziekte is besmettelijk en niet te genezen. Wel kunnen de symptomen bestreden worden door voeraanpassingen en dagelijks meloxicam. De vogel kan dan nog maanden tot enkele jaren verder leven. Hij blijft echter wel een gevaar voor andere vogels. De ziekte kan aangetoond worden door röntgenfoto’s, monster van de krop of sectie.
GEDRAGSPROBLEMEN:
Papegaaien vormen in het wild eigenlijk altijd koppels. Die koppels doen alles samen: slapen, eten, vliegen, nest bouwen, rusten. In gevangenschap kunnen vogels dit meestal niet omdat ze alleen zitten. Ze gaan dus koppels vormen met 1 van de eigenaren. Dit wordt ook vaak gestimuleerd door de eigenaar. ”Hij komt zo lekker kroelen e.d.” Dit is allemaal wel leuk en aardig, maar voor de vogel moet dit dus wel 24 uur per dag, 7 dagen in de week !!!! Hier zit dus het probleem, mensen moeten wel eens weg (werken, boodschappen doen etc.). Dit wordt echter door de vogel gezien als verraad en hij krijgt hier heel veel stress van. Met name grijze roodstaarten, kaketoes en edelpapegaaien kunnen hier niet mee omgaan en veel beginnen met plukken. Dit wordt na een tijdje een gewoonte en is niet meer te stoppen. Ook kunnen veerfollikels beschadigen en zelfs al zou de vogel stoppen met plukken dan wil dat niet zeggen dat de veren teruggroeien. Verder hebben papegaaien de intelligentie van een kind van 4 en moeten dus opgevoed worden. Verder moeten ze constant beziggehouden worden, b.v. door voerspelletjes. In het wild zijn deze vogels uren per dag bezig met voer zoeken, in hun kooi maar ongeveer 2 minuten. De rest van de dag zitten ze zich te vervelen en ook dat geeft stress en ongewenst gedrag. Het feit dat veel jongen met de hand grootgebracht worden maakt alles alleen maar erger. De vogels zijn gefocust op mensen en zien andere papegaaien als rare beesten. Dit verhindert een normale socialisatie en geeft ook later problemen bij de voortplanting. Mijn advies zou zijn om papegaaien alleen in (meerdere) koppels te houden en in een grote volière. 1 vogel in een klein kooitje zou eigenlijk niet meer moeten mogen.
VOEDING:
Meer dan 90% van de eigenaren geeft zijn papegaaien nog steeds alleen maar zaadmengsels als voer. Dit voer is echter TOTAAL ONVOLLEDIG. Het heeft een tekort aan vitamine A en D, calcium en diverse aminozuren en spoorelementen. De meeste papegaaien die op dit voer worden gehouden worden niet ouder dan 10-15 jaar.
Meeste klachten door voer:
- Schimmellong door vitamine A tekort. De vogel valt opeens van zijn stokje dood neer.
- Ataxtie of hartaanval door calcium en vitamine D tekort. Vooral bij roodstaarten.
- Vervormde slijmvliezen door vitamine A tekort. Vooral bij amazones.
- Slecht ei kwaliteit door tekort van alles.
- Hartaanval door te veel vet in voer. Vooral bij roodstaarten!
Ook zaadmengsel waar pallets doorheen zitten zijn niet goed, de vogels gaan gewoon selecteren en gooien de minder lekkere dingen uit het bakje. Alle papegaaien zouden op een palletvoer moeten vanaf dat ze zelf kunnen eten. Er zijn diverse merken (Harrison, Scenic, Nutribird, Ecobird). Al deze voeren zijn 1000x beter dan de zaadmengsels. Indien het niet meer lukt om een vogel op de pallets te krijgen moet hij extra vitaminen e.d. binnen krijgen. Doe dit niet via het drinken, want dan gaan de meeste vogels minder drinken. Wat wel werkt is de psittamix van avesproduct, dit moet over verse groenten of fruit gegeven worden.
SECTIE:
Indien u sectie op een vogel wil laten doen is het heel belangrijk dat u de vogel wel in de koeling legt, maar NOOIT invriest !! Bij invriezen gaan de cellen kapot en zijn veel onderzoeken niet meer te doen. Het is zaak om de vogel zo snel mogelijk naar Utrecht of een ander centrum te brengen, want vogels vergaan snel. Deze samenvatting is door mij gemaakt om vogeleigenaren duidelijk te maken waar de meeste problemen naar mijn mening vandaan komen. Dit verhaal is zeker niet compleet en alleen gemaakt voor deze lezing. Voor verdere informatie zult u internet en diverse boeken moeten raadplegen. Het is mijn mening dat als de bovenstaande problemen aangepakt worden papegaaien nauwelijks ziek zullen worden, het zijn namelijk ijzersterke dieren die in de meeste gevallen verkeerd worden gehouden.
J.WILLEMS
DIERENARTS
DIERENKLINIEK HET OVERBOSCH
Heveringseweg 41 3233SB te OOSTVOORNE
0181-480360 en 06-15833442